مؤسسه توانبخشی ولیعصر (عج) با هدف پاسخ‌گویی به نیاز جامعه در حوزه خدمات توانبخشی و با الهام از آموزه‌های دین مبین اسلام، مبنی بر تکریم افراد دارای معلولیت و خدمت به آنان به‌عنوان یکی از والاترین وظایف انسانی، فعالیت خود را با نام اولیه «بنیاد کودکان و نوجوانان حضرت ولیعصر (عج)» آغاز کرد.

در آن زمان، دو نهاد اصلی ارائه‌دهنده خدمات آموزشی و توانبخشی کشور، یعنی سازمان بهزیستی و سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی، با چالش‌ها و کمبودهای عدیده ای در ارائه این خدمات روبه‌رو بودند. با وجود حضور فعال مرحوم آیت‌الله امامی کاشانی (رضوان‌الله‌علیه) در جلسات تخصصی و مشارکت مؤثر ایشان در تصمیم‌گیری‌های کلان این حوزه، تلاش‌ها برای رفع دغدغه‌های خانواده‌ها از طریق ظرفیت‌های موجود به نتیجه مطلوب نرسید. ازاین‌رو، ایشان با درک ضرورت پاسخ‌گویی به این نیاز، تصمیم گرفتند شخصاً وارد عرصه خدمت‌رسانی در حوزه توانبخشی شوند.

بر همین اساس، مؤسسه با همت و نیت خیرخواهانه مرحوم آیت‌الله امامی کاشانی (رضوان‌الله‌علیه) تأسیس شد و توسعه کمی و کیفی خدمات توانبخشی در سراسر کشور، همواره از مهم‌ترین راهبردهای اجرایی ایشان برای مدیران مؤسسه بوده است.

نخستین مرکز توانبخشی مؤسسه در سال 1371 در تهران افتتاح شد و خدمات خود را به نوجوانان دارای کم توانی ذهنی ارائه داد. یک سال بعد در سال 1372 ، مرکز دیگری با دو بخش کلینیکی و بخش آموزش روزانه راه اندازی شد که پذیرای کودکان کم توان ذهنی کمتر از 15 سال بود.

دلیل آغاز فعالیت مؤسسه با تأسیس مراکز توانبخشی، نیاز جدی جامعه در آن مقطع زمانی بود. در آن سال‌ها تعداد مراکز فعال بسیار محدود بود و بسیاری از خانواده‌ها ناچار بودند مدت‌ها در انتظار بمانند تا فرزندشان امکان ثبت‌نام و دریافت خدمات را پیدا کند.

در سال ۱۳۸۵، خدمات ویژه نوجوانان دارای کم‌توانی ذهنی با انتقال به مرکز «توانبخشی و حرفه‌آموزی ارمغان عصر» توسعه یافت. این مرکز اکنون به‌عنوان یکی از مراکز شاخص حرفه‌آموزی کشور، به دختران و پسران نوجوان دارای کم‌توانی ذهنی خدمات آموزشی و توانبخشی ارائه می‌دهد.

در راستای سیاست گذاری بانی محترم مؤسسه و با تأکید بر ضرورت مداخلات زودهنگام توانبخشی، مرکز غربالگری نوزادان پرخطر (High Risk) طی سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ در کاشان راه‌اندازی شد. با توجه به توسعه سیاست‌های ملی در حوزه پایش رشد کودکان و ایجاد مراکز تخصصی در سال‌های بعد، مراکز وابسته به مؤسسه در حال حاضر به‌عنوان مراکز سطح سوم خدمات توانبخشی فعالیت می‌کنند.

همچنین، طی سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۴، مراکز توانبخشی مؤسسه در شهرهای کاشان، مشهد و شیراز تأسیس شد. این مراکز از آن زمان تاکنون با بهره‌گیری از روش‌های علمی و شیوه‌های نوین و خلاقانه، به کودکان دارای مشکلات ذهنی و نیز کودکان دارای معلولیت‌های جسمی ـ حرکتی زیر ۱۵ سال خدمات تخصصی ارائه می‌کنند.

از مهم‌ترین دستاوردهای این مراکز، تدوین «بسته جامع آموزشی ویژه کودکان کم‌توان ذهنی» است که از سال ۱۳۹۶ با تأیید سازمان بهزیستی کشور، به‌عنوان الگوی اجرایی مراکز مشابه در سراسر کشور مورد استفاده قرار گرفته و زمینه همکاری مشترک برای آموزش و توسعه این خدمات را فراهم کرده است.

ارتقای کیفیت خدمات توانبخشی از نخستین سال‌های فعالیت مؤسسه، همواره یکی از اولویت‌های اصلی بوده است. در همین راستا، مؤسسه به مرکز ثقلی برای برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی ویژه کارشناسان و درمانگران تبدیل شد. این دوره‌ها با حضور استادان برجسته دانشکده‌های توانبخشی کشورهای اروپایی برگزار شده و علاوه بر کارشناسان شاغل در مؤسسه، استادان و مربیان دانشکده‌های توانبخشی کشور نیز از این فرصت‌های آموزشی بهره‌مند شده‌اند.
علاوه بر برگزاری دوره‌های تخصصی در داخل کشور، زمینه اعطای بورسیه آموزشی به تعدادی از درمانگران همکار مؤسسه نیز فراهم شد. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به دوره « آموزش نمونشی (Peto) »، برای هشت نفر از درمانگران در کشور مجارستان و همچنین دوره کارشناسی ارشد آموزش کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم برای یکی از درمانگران در کشور انگلستان اشاره کرد.
از فعالیت مراکز و کلینیک‌های تخصصی که بگذریم، رسالت اصلی مؤسسه ــ همان‌گونه که در اساسنامه نیز تصریح شده و مورد تأکید مؤکد امین فقید مؤسسه بوده است ــ ارائه خدمات، تا حد امکان، به تمامی مددجویانی است که مشمول طرح‌های حمایتی مؤسسه می‌شوند.
در طی سالها  خدمت به کودکان فلج مغزی در مراکز،  به نیاز خانواده ها در داشتن وسایل کمک توانبخشی رسیدیم که  به ایشان  در جابجایی فرزندشان کمک می کرد.  لذا طرح راهی به آسمان ، تدوین و اجرایی گردید که وسعت آن در حال حاضر  به تجویز وسایل کمک توانبخشی برای بیش از 4000 کودک با مشکلات جسمی حرکتی  در اکثر استانهای کشور رسیده است.  وسایل کمک توانبخشی طرح راهی به آسمان از قبیل صندلی چرخدار، واکر، ویلچر حمام، کرنرسیت، تفشک مواج و … با هزینه مؤسسه وارد کشور شده و به صورت رایگان در اختیار فرد معلول قرار می گیرد. در این طرح نه تنها وسیله کمک توانبخشی تجویز می شود بلکه درکنار آن آموزش لازم به خانواده ها در خصوص استفاده هرچه مطلوب تر از این وسایل ارائه می گردد. صحنه هایی از شور و شعف کودکان  دارای معلولیت جسمی – حرکتی پس از دریافت وسیله را با هیچ زبانی نمی توان بیان نمود. مؤسسه نیز افق آینده این خدمت را در توسعه و تکمیل انواع خدمات تخصصی برای کودکان دارای معلولیت‌های جسمی ـ حرکتی دنبال می‌کند.

باور مؤسسه بر این است که توانبخشی نباید به اتاق‌های درمان محدود شود، بلکه باید در خانه، مدرسه و فضای شهری نیز جریان داشته باشد. بر همین اساس، طرح ورزش همگانی، اردوهای تفریحی ـ توانبخشی برون‌شهری و برنامه‌های متنوع فرهنگی و اجتماعی طراحی و اجرا شده است. همچنین، فرهنگ‌سازی در زمینه معرفی توانمندی‌های افراد دارای معلولیت و سرمایه‌گذاری و تهیه‌کنندگی فیلم «بچه‌های ابدی» از دیگر اقدامات مؤثر مؤسسه در این حوزه به شمار می‌رود.

در مؤسسه توانبخشی ولیعصر(عج)  از این دست طرح های کوچک و بزرگ در بخش اجتماعی در حال پیگیری است . بخش قابل توجهی از خدمات مؤسسه با تخصیص یارانه مؤسسه ارائه می‌شود تا خانواده‌هایی که به دلیل مشکلات مالی امکان استفاده از خدمات توانبخشی را ندارند، از دریافت این خدمات محروم نمانند.

فضایی که در مؤسسه با هدایت ، حمایت و آینده نگری امین فقید مؤسسه فراهم گردید، فرصت و جسارت را برای انجام اقدامات گسترده تر مهیا ساخت. مرکز توانبخشی و تحت حاد در شرف راه اندازی «امید عصر» که مؤسسه همت  خود را در راه اندازی آن  بکار گرفته نمونه دیگری از این اقدامات است.  طی سالهای آینده سرگذشت مرکز امید عصر را در این جا به یادگار خواهیم نوشت.

توجه به راه اندازی مراکز تحت حاد توانبخشی منجر به پروژه ساخت مرکز تحت حاد توانبخشی در شیراز شد که امیدواریم بعد از اتمام ساخت و راه اندازی ، خبر افتتاح آن را در این جا به اشتراک بگذاریم.

و این قصه همچنان ادامه دارد …